احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )

627

اسرار گياهان دارويى ( فارسى )

مشخصات : سقز نوعى رزين روغنى است كه از درختى از خانوادهء Anacardiaceae ، به نام درخت سقز استخراج مىشود . بدين‌طريق كه در فصل گرما به تنهء درخت زخم مىزنند تا شيرهء درخت از محل شكاف خارج شود و اين شيره را كه حالت خميرى دارد گرفته و در آب مىپزند و آن را تصفيه مىكنند و به بازار عرضه مىنمايند . سقز خمير سفت و كرم رنگى است كه اگر با دست كشيده شود كش مىآيد ولى اگر روى آن ضربه وارد كنيم مىشكند . سقز در حالت سرد بودن خشك و در اثر گرما نرم مىگردد . طبيعت آن : نسبتا گرم و خشك است . خواص درمانى : 1 - به اندازهء يك فندق از آن را بلع نماييد . بادبر است ، براى تقويت هاضمه و ازدياد ترشح ادرار مفيد است . 2 - هفتاد و پنج گرم از آن را با 150 گرم پيه آب‌كردهء جگر بز مخلوط كنيد و گرم نموده سه تا هفت شب موقع خواب كمى از آن را بخوريد و بخوابيد . سرفه كه از رطوبت باشد يا سرفه‌اى كه با گرفتن قلب همراه باشد را تسكين مىدهد و گرفتگى قلب را درمان مىكند . 3 - آن را مثل آدامس دائم در دهان بجويد و آب آن را فروبريد . معده را تقويت مىكند ، براى تنقيه حلق از اخلاط لزج نافع است . 4 - اگر آن را روى موضع بگذاريد استخوان يا خار يا تيغ يا چوب كه در پوست فرورفته باشد را بيرون مىآورد . 5 - بيست گرم از آن را در يك ليوان آب بپزيد و ضماد كنيد . براى رفع چربى پوست مفيد است . 6 - اگر آن را با زردهء تخم‌مرغ كمى برشته كنيد و با سندروس مخلوط نماييد . در استعمال خارجى براى التيام اعضاى شكسته شده پس از جا انداختن عضو مفيد است و در روياندن گوشت زخمها نيز كمك مىكند . سماق نام‌هاى ديگر : سماق - سماقيل - سماق‌الدباغين - تم‌تم - سماك . Corroyere - Sunac des Tanneure - Rhus . Coraria - Sumac des Corroyeurs - Tanner's . Sumac - Currier's . Sumach - مشخصات : ميوهء درختچه‌اى است از خانوادهء Anacardiaceae ، كوچك به ارتفاع سه تا چهار متر ، شاخه‌هاى جوان و دمبرگ‌هاى آن را موهاى زبرى پوشانيده است . برگ آن شانه‌اى به طول تا پانزده سانتيمتر و بيضى و مخملى است ، رنگ سطح برگ سبز مات و زير آن روشن كه در پائيز سرخ‌رنگ و